پرفسور محسن هشترودي

دانستن سرگذشتها موثر است در سرنوشتها

پرفسور محسن هشترودي فرزند آيت الله حاج شيخ اسماعيل مجتهد (همرزم ستارخان و باقرخان) يکي از رياضيدانان برجسته ايراني است که در 22 دي ماه 1286 ه . ش در شهرستان تبريز ديده به جهان گشود . برخي نويسندگان معاصر از او به عنوان فرزانه زمان و يگانه دوران و انسان راستين ياد کرده اند .

او يکي از دويست دانشمندان معاصر است که يکصد مدال علمي را از آن خود ساخته است و در کنفرانس ها و کنگره هاي متعدد بين المللي رياضي شرکت کرده است و با امريکا و شوروي و ... مکاتبه و مراوده داشته و در مجامع علمي آن نقاط به سخنراني هاي علمي پرداخته است .

و مبالغه نيست اگر بگوييم او در زمان حيات خود هم رديف دانشمندان و رياضيدانان اروپا و امريکا و شوروي قرار داشت و چنانکه مي گويند او بود که ماهواره شوروي را بعد از يک ماه در مدار زمين با محاسبات دقيق خود به سمت هدف سوق داد که اين امر باعث شگفتي دانشمندان شوروي گشت .

با اين همه او دوست داشت علم و تکنولوژي در خدمت رفاه و آسايش بشر باشد نه آلت دست قدرتمندان و زورگويان چنانکه در يکي از سخنراني هاي آواخر عمر خود چنين اشاره نموده است : اگر قرار است سررشته دانش و فن در دست زورمنداني باشد که آنها را بر عليه انسان ها به کار گيريد چه بهتر که تمدني در کار نباشد و در همان حالات انسان هاي اوليه زندگي کنيم .

اخلاق و منش او:

پروفسور هشترودي خوش مشرب و اجتماعي بود و در برخرد با ديگران عبوس و ترشروي نبود و در تمام عمر ساده زيست و خود را در قيد و بند ماديات ننمود و چنانکه به هنگام مرگ از مال دنيا جز مقداري بدهي خانه چيزي باقي نگذاشت حتي در موقع ازدواج نيز پولي براي خرج عروسي نداشت و آنچه به دست مي آورد صرف خريد کتاب مي نمود و آنها را تا به پايان نمي رساند کنا نمي گذاشت و معمولا يک کتالب چهارصد صفحه اي فارسي يا فرانسه را در يک شبانه روز مطالعه مي کرد .

استاد به تدريس عشق مي ورزيد بين او و شاگردانش رابطه خشک استاد و شاگردي وجود نداشت بلکه بيشتر با آنها دوست بود و آنها را چون پدر و برادري مهربان دوست مي داشت تا آنجا که مي گفت : اگر سنت جاري اجازه مي داد جسد من در دانشگاه دفن شود آرزو مي کردم که باز خاک نشين رهگذر قدم جوانان باشم .

بسيار ديده شده بود که او در کلاس به جاي دو ساعت تدريس سه يا چهار ساعت بلکه بيشتر به تدريس ادامهئ مي داد و اشکالات دانشجويان را برطرف مي کرد او بسيار دل رحم و حساس بود و هر جا ستمي مي ديد بي درنگ واکنش نشان مي داد هرگاه پدر يا مادري کودک خود را تنبيه مي نمود فرياد اعتراض بر مي آورد .

استاد از حقوق خود براي دانشجوي تهيدستي که در سر کلاس با کفش پاره نشسته بود مستمري در نظر گرفته بود آري همين خصوصيات ممتاز او سبب گشت تا هميشه در قلب دانشجويان جاي گرفته و در نزد او از احترام خاصي برخوردار باشد . چرا که او نيز در ايم تحصيل براي معلمان خويش ارزش  و احترام خاصي قائل بود و در باره آنها مي گفت : من روحا و اخلاقا به همين معلمين و مربيان خود مديون هستم .

مهمترين تحقيقات علمي و فرهنگي او :

از او بيش از 33 تاليف و تصنيف و مقالات ارزشمند علمي بجاي مانده است که بارها در مجلات داخلي و خارجي به چاپ رسيده است که مهمترين آنها عبارتند از :

1- نظريه اعداد 2- دانش و هنر 3- تمرين هاي رياضيات مقدماتي 4- سير انديشه بشر 5- تبديل و تجزيه توابع آمونيک 6- ديناميک فضاهاي پيچش دار 7- فضاي تصويري عنصر 8- مکانيک تحليلي و مسيرهاي ديناميک 9- واقعيت جهان از نظر فلاسفه 10- مکتب دين 11- سايه ها ( مجموعه اشعار او ).

و سرانجام ستاره عمر اين رياضيدان نامدار ايراني در 13 شهريور سال 1355 افول کرد و زندگي جاويدان را آغاز نمود يادش گرامي